Świadczenie wyrównawcze dla agentów i menadżerów sprzedaży — art. 764³ k.c.
Kończysz współpracę z zakładem ubezpieczeń? Przed upływem roku od rozwiązania umowy możesz dochodzić świadczenia wyrównawczego — nawet do wysokości rocznego wynagrodzenia. Sprawdź, jakie przesłanki trzeba spełnić.
Opracowanie: zespół KK Kancelaria · nadzór merytoryczny: mec. Karol Kowalczyk, radca prawny (OIRP Toruń, TR-1302) 8 minSzanowny Czytelniku — jeśli kończysz współpracę z zakładem ubezpieczeń, przed upływem roku od rozwiązania umowy rozważ możliwość dochodzenia roszczenia od zakładu ubezpieczeń o świadczenie wyrównawcze przewidziane przez przepisy kodeksu cywilnego (art. 764³ k.c.).
Jakie przesłanki należy spełnić?
Wskazuje je wprost § 1 powołanego artykułu:
1a. agent w czasie trwania umowy agencyjnej pozyskał nowych klientów,
Tytułem komentarza: mierzone nową sprzedażą, wskaźnikami typu składka roczna, APE. Dodatkowo — „do uwzględnienia żądania opartego na powołanym przepisie nie jest wymagane, aby powód należał do grona najwybitniejszych agentów lub by uzyskiwał wyjątkowe, trudne do powtórzenia wyniki w prowadzonej działalności" — wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2014 r., I ACa 1315/13.
lub
1b. doprowadził do istotnego wzrostu obrotów z dotychczasowymi klientami,
Tytułem komentarza: praca na portfelu klientów i wskaźniki z tym związane, np. dosprzedaż, przypis modyfikacyjny. Agent nie musi wykazywać konkretnego zysku dla dającego zlecenie i udowadniać kwotowej wartości tych korzyści (wyrok SN z 29.9.2011 r., IV CSK 650/10).
2. dający zlecenie czerpie nadal znaczne korzyści z umów z tymi klientami,
W branży ubezpieczeniowej jest to dość oczywiste, ponieważ koszty ubezpieczyciel ponosi na początku.
nadto:
3. roszczenie przysługuje agentowi, jeżeli — biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, a zwłaszcza utratę przez agenta prowizji od umów zawartych przez dającego zlecenie z tymi klientami — przemawiają za tym względy słuszności.
Można tu wykazać, iż zmiana miała charakter systemowy i nie dotyczący Ciebie, np. zmiana struktury sprzedaży, przejście na emeryturę itp.
Jaka jest wysokość świadczenia wyrównawczego?
Art. 764³ § 2 kodeksu cywilnego wskazuje, że świadczenie wyrównawcze nie może przekroczyć wysokości wynagrodzenia agenta za jeden rok, obliczonego na podstawie średniego rocznego wynagrodzenia uzyskanego w okresie ostatnich pięciu lat. Jeżeli umowa agencyjna trwała krócej niż pięć lat, wynagrodzenie to oblicza się z uwzględnieniem średniej z całego okresu jej trwania.
Zsumuj więc przelewy z ostatnich pięciu lat, policz średnią miesięczną i pomnóż razy 12.
Dodatkowo regułę uprawniającą do świadczenia wyrównawczego agenta należy stosować również do innych postaci wynagrodzenia — nie tylko w formie prowizji (za: Kodeks Cywilny, Tom III; red. Gutowski 2022, wyd. 3 / Kajetan Górny).
Kogo to dotyczy?
Agenta ubezpieczeniowego, ale też osób zarządzających sprzedażą. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2009 r., I ACa 752/08 wskazuje, iż można stosować przepisy dotyczące świadczenia wyrównawczego również do osób „pełniących w zespole funkcję kierowniczą".
Dodatkowo wskazać trzeba, że częstą praktyką w branży jest podpisywanie umów z osobami zarządzającymi jako agentami i stosowanie „nakładki" w postaci załącznika funkcyjnego (menadżer, dyrektor). Nadto często wynagrodzenie osób zarządzających składało się z nadprowizji od sprzedaży — sprawdź więc swoje rozliczenia miesięczne.
Co, jeśli nie mam dokumentów lub dostępu do nich?
Nie stanowi to problemu — naturalne jest, że po rozstaniu nie masz już dostępu do systemów i danych dotyczących wynagrodzenia. Towarzystwo ubezpieczeń, na Twój wniosek, zobowiązane jest do udostępnienia Ci danych:
Art. 761⁵ § 2 k.c.: Agent może domagać się udostępnienia informacji potrzebnych do ustalenia, czy wysokość należnej mu prowizji została prawidłowo obliczona, w szczególności może domagać się wyciągów z ksiąg handlowych dającego zlecenie albo żądać, aby wgląd i wyciąg z tych ksiąg został zapewniony biegłemu rewidentowi wybranemu przez strony. Postanowienie umowy agencyjnej mniej korzystne dla agenta jest nieważne.
Dodatkowo można stosować art. 322 k.p.c., jeżeli dane będące podstawą szacowania przesłanek nie są możliwe do ustalenia w sposób ścisły. Jeśli sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe, nader utrudnione lub oczywiście niecelowe, może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 645/23).
Artykuł 322 k.p.c. ma zastosowanie do ustalenia wysokości świadczenia przewidzianego w art. 764³ § 1 k.c. Podkreśla się przy tym, że od byłego agenta nie sposób wymagać (z wielu powodów, np. braku dostępu do dokumentacji handlowej, tajemnicy handlowej) dowodu wystąpienia przesłanki uzyskania „znacznych korzyści" przez dającego zlecenie w odpowiednim wymiarze finansowym. Takie wymaganie czyniłoby roszczenie agenta mało efektywne prawnie, wbrew założeniu ustawodawcy (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2014 r., I ACa 1423/13).
Pamiętaj, że:
Świadczenie wyrównawcze nie wynika z umowy agencyjnej, tylko z kodeksu cywilnego — a więc często przemycane w wypowiedzeniach lub porozumieniach kończących współpracę zapisy o „wyczerpaniu roszczeń" nie mają do świadczenia wyrównawczego zastosowania.
Nadto art. 764⁵ k.c. wskazuje, że „do czasu rozwiązania umowy strony nie mogą umówić się w sposób odbiegający na niekorzyść agenta od postanowień art. 764³ i art. 764⁴".
Dodatkowo art. 760 k.c. mówi, że „każda ze stron obowiązana jest do zachowania lojalności wobec drugiej". Ciężko więc zakładać, aby zakład ubezpieczeń w ramach porozumienia wykluczył potajemnie możliwość dochodzenia Twoich praw przewidzianych ustawowo (a nie umownie) poprzez narzucanie krótkiego i szablonowego oświadczenia.
Jeśli poniosłeś dodatkową szkodę, to art. 764³ § 3 jasno mówi, że uzyskanie świadczenia wyrównawczego nie pozbawia agenta możliwości dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych.
Bezpłatna analiza Twojej sytuacji
Zobacz też: świadczenie wyrównawcze agenta ubezpieczeniowego — ile i kiedy?
Celem przeanalizowania Twojej sytuacji zapraszamy na bezpłatne konsultacje: kowalczyk@kk-kancelaria.com lub pod nr 608 453 812.
Udostępnij ten artykuł
Skopiuj link dla wybranej platformy — dzięki temu w statystykach zobaczysz, skąd przychodzą czytelnicy.
Powiązane usługi kancelarii
Przeczytaj również
- Bank proponuje zwrot odsetek od prowizji lub ugodę? Uważaj!Po wyroku TSUE C-744/24 banki oferują zwrot odsetek od prowizji lub ugodę. Sprawdź, dlaczego to często ułamek tego, co należy się w ramach SKD.
- Jak negocjować ugodę z bankiem frankowym? Krok po kroku [2026]Negocjacje ugody CHF krok po kroku: BATNA, analiza propozycji banku, kontrargumenty, pułapki i skutki podatkowe. Sprawdź, zanim podpiszesz.
- SKD: ile lat wstecz można zgłosić roszczenie? Terminy 2026Termin na SKD = 1 rok od wykonania umowy. Dla kredytu spłacanego termin nie biegnie — sięgasz wstecz. Po oświadczeniu masz do 6 lat na pozew. Sprawdź zasady.
Masz pytania do swojej sprawy?
Prześlij umowę do wstępnej analizy lub umów konsultację.